Różnicowanie głosek W i F
Różnicowanie głosek to kluczowy etap terapii logopedycznej u dzieci, które mają trudności z prawidłową artykulacją lub percepcją słuchową.
W zakresie różnicowania głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych jedną z par mylonych głosek, tzw. głosek opozycyjnych jest W-F.
- Charakterystyka głosek W i F
Głoska „w”:
- Dźwięczna (struny głosowe drgają podczas jej wymawiania),
- Ustna, wargowo-zębowa – dolna warga dotyka górnych zębów,
- W parze z głoską bezdźwięczną „f” tworzy tzw. parę opozycyjną.
Głoska „f”:
- Bezdźwięczna (struny głosowe nie drgają),
- Również wargowo-zębowa,
- W parze z głoską z głoską „w” tworzy parę opozycyjną.
- Dlaczego dzieci mylą głoski W i F?
Przyczyny mogą być różne:
- Niedojrzałość artykulatorów,
- Zaburzenia słuchu fonemowego – dziecko słyszy dźwięki, ale ma problemy z różnicowaniem tych brzmiących podobnie,
- Brak świadomości fonemowej – dziecko nie zauważa, że „w” i „f” to różne głoski, które zmieniają znaczenie słów.
- Etapy pracy nad różnicowaniem głosek W i F
Etap 1: Uświadomienie różnicy artykulacyjnej
Przykładając dłoń do krtani pokazujemy dziecku drgania strun głosowych
w czasie artykulacji głoski W i brak drgań przy wymowie F.
Prezentujemy dziecku kartoniki z zapisanymi literami W, F i prosimy, by wskazało tę, którą właśnie wymówmy.
Dziecko powtarza głoski w izolacji: najpierw W, potem F, a następnie sylaby:
WA – FA
WE – FE
WO – FO
WU – FU
WY – FY
WI – FI
AWA – AFA
EWE – EFE
OWO – OFO
UWU – UFU
YWY – YFY
IWI – IFI
Etap 2: Rozróżnianie głosek w słowach
- Podajemy dziecku obrazki przestawiające przedmioty, w nazwach których występują głoski W lub F.
- Dziecko określa czy słowo zawiera głoskę dźwięczną W czy bezdźwięczną F
Etap 3: Powtarzanie słów i zdań z głoskami W i F
farby Weroniki
wysoka fala
wesoły Franek
woda gazowana
worek zabawek
nowa figurka
wiosenne fiołki
wieszak na szafie
wiosenny wietrzyk
latawiec Filipa
filiżanka i widelec
brązowy fotel
kufer z zabawkami
konfitury z wiśni
wielki kalafior
brązowe drzewa
Weronika zrywa fiołki.
Wujek Franek ma długie wąsy.
W wazonie są frezje.
Malwina nalewa kawę do filiżanki.
Na szafie wisi wieszak.
Wiatr porwał flagę.
Wujek je frytki.
Etap 4: Użycie głosek w zdaniach
Dziecko buduje zdania ze słowami zawierającymi W i F, np. polecamy dziecku, by wymyśliło zdanie ze słowem foka, Wojtek itp.
– przykładowe odpowiedzi dziecka:
Foka pływa w wodzie.
Wojtek widzi fale na oceanie.
Etap 5: Automatyzacja w mowie spontanicznej
- Zabawy tematyczne, opowiadania, opisy obrazków,
- Wprowadzanie ćwiczeń do codziennych sytuacji (np. w kuchni, na spacerze).
- Pomocne materiały i zabawy logopedyczne
- Memory – pary wyrazów z głoskami W, F,
- Domino logopedyczne,
- Kolorowanki tematyczne – foka, wilk, wiewiórka, fala,
- Zagadki, np.: „Mam na myśli zwierzę z grubym futrem, które pływa
w morzu i zaczyna się na ‘f’…”
Opracowała: mgr Agnieszka Ługowska
neurologopeda