Język wsunięty pomiędzy zęby to nie tylko kwestia estetyki, ale przede wszystkim sygnał, że narządy mowy nie funkcjonują prawidłowo. Seplenienie międzyzębowe/ sygmatyzm interdentalny/ mowa międzyzębowa, to wada wymowy, a praca nad jej eliminowaniem wymaga współpracy logopedy z ortodontą. Dziecko nie wyrasta z wady, a wsuwanie języka między zęby może prowadzić do utrwalenia się nieprawidłowych nawyków podczas mówienia oraz wykonywania funkcji prymarnych takich jak oddychanie czy jedzenie.
Przyczyny międzyzębowości są złożone i często wynikają z połączenia czynników funkcjonalnych i budowy anatomicznej. Do najczęstszych przyczyn tej wady zaliczamy:
- zbyt krótkie wędzidełko podjęzykowe (ograniczone ruchy języka zwłaszcza do góry),
- mikroglosję (język jest zbyt duży w stosunku do jamy ustnej),
- długotrwałe ssanie smoczka, kciuka, parafunkcje czyli np. ssanie pieluszki, skrawka koszulki, maskotki,
- przedłużone karmienie butelką, zbyt długie karmienie piersią, niewłaściwe rozszerzanie diety dziecka,
- picie z kubka typu niekapek,
- oddychanie nieprawidłowym torem oddechowym czyli przez usta (więcej na ten temat
w artykule pt. „Mieć nosa… do kataru”), - wady zgryzu,
- obniżona praksja oralna czyli słabe poczucie ułożenia języka/warg i/lub ich niska sprawność,
- niskie napięcie mięśniowe (hipotonia języka, gdy język jest zbyt wiotki, aby utrzymać prawidłową pozycję spoczynkową na podniebieniu),
- naśladowanie nieprawidłowych wzorców z otoczenia,
- przewlekłe choroby górnych dróg oddechowych.
Ignorowanie wady może powodować jej pogłębienie, czego konsekwencją są wady zgryzu, problemy z wymową, a nawet wady postawy ciała. Jeśli zauważysz u swojego dziecka lub u siebie wysuwanie języka podczas mówienia, niezwłocznie umów wizytę u logopedy, aby skonsultować sposób mówienia.
Wczesna diagnoza pozwala na szybsze wyeliminowanie wady oraz uniknięcie/ skrócenie czasu leczenia ortodontycznego.
Terapia logopedyczna polega na:
* usprawnianiu pracy języka, pracy nad właściwym napięciem mięśni orofacjalnych (mięśni twarzy i wewnętrznych jamy ustnej) – terapia miofunkcjonalna,
* wywoływaniu i utrwalaniu prawidłowej artykulacji głosek wymawianych nienormatywnie
w izolacji, sylabach, frazach, zdaniach oraz mowie spontanicznej,
* współpracy z ortodontą, który ocenia budowę zgryzu oraz podniebienia.
U wielu osób z wymową interdentalną terapia poprawnej artykulacji wymaga systematycznych ćwiczeń oraz może przedłużać się w czasie. Rodzice powinni współpracować z terapeutą; w razie potrzeby skorzystać z zalecanych przez logopedę konsultacji z innymi specjalistami np. ortodontą czy laryngologiem, utrwalać opracowywany przez logopedę materiał, kontrolować wymowę dziecka
w sytuacjach codziennych w tak zwanej mowie spontanicznej.
Bibliografia:
Pluta-Wojciechowska D., Ocena zgryzu u osób z wadami wymowy. Wskazówki dla logopedów.
Rokitiańska M., Podstawy ortodoncji dla logopedów.
Sołtys-Chmielowicz A., Zaburzenia artykulacji. Teoria i praktyka, Impuls, Kraków 2008.
Prace G. Demel (1975), E. Grzesiak (2009), M. Drzewieckiej (2020), E. Gacki i M. Kaźmierczak, a także M.A. Homem i in. (2014) Propozycja modelu współpracy logopedy i ortodonty.
Opracowała: mgr Anna Bajorek, neurologopeda