Wakacje to czas odpoczynku, regeneracji i większej swobody w codziennym funkcjonowaniu. Brak szkolnych obowiązków sprawia, że rytm dnia często ulega zmianie, a dzieci i młodzież mają więcej czasu wolnego.

W tym okresie szczególnie widoczne staje się korzystanie z urządzeń cyfrowych – telefonów, tabletów, komputerów czy konsol. Nie jest to zjawisko nowe ani niepokojące samo w sobie, jednak warto przyjrzeć się temu, jak technologia organizuje codzienność w czasie wolnym.

Z perspektywy psychologicznej nie chodzi o całkowite ograniczanie technologii, ale o to, aby nie stała się ona jedynym lub dominującym sposobem spędzania czasu i regulacji emocji.

Nadmierne korzystanie z urządzeń cyfrowych może wpływać na:

• jakość snu (szczególnie przy korzystaniu wieczorem),
• koncentrację i cierpliwość,
• nastrój i poziom pobudzenia,
• relacje rodzinne i rówieśnicze,
• zdolność do samodzielnego organizowania

Nuda nie jest problemem – jest ważnym doświadczeniem

W kontekście wakacji warto szczególnie podkreślić rolę nudy. Choć często traktujemy ją jako coś nieprzyjemnego, z psychologicznego punktu widzenia pełni ona ważną funkcję:

• uruchamia kreatywność i pomysłowość,
• sprzyja samodzielnemu organizowaniu czasu,
• pozwala lepiej poznać własne potrzeby,
• daje przestrzeń na „wyciszenie” po intensywnym roku

Jeśli każda chwila jest natychmiast wypełniana ekranem, dziecko ma mniej okazji, by rozwijać te kompetencje.

Jak wspierać higienę cyfrową w wakacje?

Nie chodzi o sztywne zakazy, ale o tworzenie warunków, które pomagają zachować równowagę.

1. Jasne, przewidywalne ramy: ustalenie pór dnia bez ekranów (np. podczas posiłków, przed snem) daje poczucie bezpieczeństwa i porządku.
2. Zasada „najpierw aktywność”: najpierw spacer, rower, spotkanie, obowiązki domowe – potem czas ekranowy. To pomaga uniknąć automatycznego sięgania po telefon.
3. Wspólne zasady rodzinne: dzieci i młodzież lepiej akceptują zasady, które dotyczą wszystkich domowników, a nie tylko ich samych.
4. Strefy bez technologii: szczególnie ważne są miejsca odpoczynku, sypialnia – bez telefonu i innych urządzeń.
5. Alternatywy zamiast samego ograniczania: ograniczenie działa lepiej, gdy towarzyszą mu propozycje: ruch, kontakt z rówieśnikami, hobby, aktywności kreatywne.

Wspieranie higieny cyfrowej nie polega na „walce z technologią”, ale na budowaniu świadomości i równowagi. Dzieci i młodzież potrzebują dorosłych, którzy pomagają im uczyć się samoregulacji, a nie tylko ograniczeń.

Wakacje mogą być dobrą okazją, aby bez presji przyjrzeć się nawykom cyfrowym i spróbować wprowadzić drobne zmiany, które w dłuższej perspektywie wspierają dobrostan psychiczny.

Jeśli korzystanie z urządzeń cyfrowych staje się źródłem napięć w rodzinie, trudności
w regulacji emocji lub wpływa na codzienne funkcjonowanie dziecka – warto poszukać wsparcia i rozmowy w tym zakresie.

Źródła:

Davis, K. (2024). Dziecko w świecie technologii. Wychowanie w cyfrowej rzeczywistości. Copernicus Center Press.

Jędrzejko, M., Kiełtyk-Zaborowska, I., Taper, A. (2024). Cyberuzależnienia. Zjawisko, profilaktyka, elementy terapii. Medical Tribune Polska.

Opracowała: mgr Wiktoria Kozioł, psycholog